این کتاب که ترجمه مقاله ای از دونالد ویلبر یکی از کارکنان انستیتوی آمریکایی هنر و باستان شناسی ایران از نشریه ویلبر با همین عنوان است.
وی در سفری که به ایران داشت توانست از مسجد عتیق شیراز در سال ۱۳۱۴ مقارن با دوران رضا شاه نقشه برداری و عکاسی کند، سپس ویلبر در سال ۱۳۱۶ در کار میدانی یادداشت های مفصلی درباره این مسجد نوشت.
در این کتاب نویسنده معتقد است نقشه شهرشیراز به مشخصه بنیادی شهرهای ایران اسلامی است یعنی تعامل میان قصر حکومتی ،بازار و مسجد جامع. بدین صورت که قصر و مسجد با خیابانی تشریفاتی به هم وصل می شدند که فرمانروایان و والیان دوران صفویه و زندیه از طریق آن برای امامت نمازگزاران جمعه به مسجد می رفتند، همین خیابان که در امتداد قبله بود به بازار اصلی شهر تبدیل می شد.
شهر شیراز طی قرن ها دوره های رونق و افولی را سپری کرده و مسجد عتیق نیز لاجرم در تقدیر شهر شریک بوده و همراه با شهر از زلزله ها و سیل هایی آسیب دیده است. مسجد عتیق شیراز که به مسجد کهن هم شهرت دارد در سال ۱۳۱۴ ویران بود و تنها بخش هایی جزیی از ساختمان که احتمال داشت از بنای اولیه سال ۲۸۱ قمری باشد که به دوران صفوی تعلق دارند؛ باقی مانده بود. بعدها شخصیت های مذهبی و مردم شهر، مسجد را بازسازی کردند که در بازسازی مسجد بیشتر عناصر ویران برچیده شد و بقیه قسمت ها در زیر بخش های بازسازی شده پنهان گشت.
فصل های کتاب مشتمل بر سه بخش است: مسجد عتیق و شیراز ، مسجد عتیق در منابع مکتوب و کتیبه ها، سرگذشت مسجد عتیق از وجه معماری، ضمیمه الف و نیز توصیف دقیق از بنا و ضمیمه ب فهرستی از کتیبه های مسجد است.
کتاب « مسجد عتیق شیراز » در۱۲۶ صفحه و به قیمت ۲۵۰۰ تومان عرضه شده است.
ایرنا