به گزارش پرتال مرکز رسیدگی به امور مساجد، این مسجد جامع بیش از 1400 سال قدمت دارد و مساحت آن به 46760 متر مربع می رسد.
کار بازسازی مسجد جامع هرات به هزینه بیش از ۳۰ میلیون افغانی از بودجه وزارت فرهنگ و کمک های مردمی هرات آغاز شده است.
تعمیر بام های مسجد جامع هرات به هزینه بالغ بر ۲۵ میلیون افغانی طی دو سال آینده تکمیل خواهد شد.
اتاق تجارت و صنعت گران هرات و انجمن خادمین مسجد جامع جهت بازسازی صدماتی که این مسجد در طول زمان دیده بود هزینه های چشمگیری را صرف کرده است.
مسجد جامع بزرگ هرات از جمله آثار تاریخی افغانستان است. این بنای زیبا و شگفت انگیز در طول چندین هزار سال قبل از اسلام عبادتگاه آریایی های یکتاپرست بوده است. در سال 29 هجری، بعد از گرایش مردم هرات به دین اسلام، این معبد بزرگ بهمسجد مسلمانان تبدیل شد.
همچنین، کار سنگ فرش صحن مسجد جامع هرات نیز که آسیب دیده بود، به هزینه بالغ بر 12 میلیون افغانی در حال تعمیر است.
آریا رئوفیان، رئیس اطلاعات و فرهنگ هرات در این خصوص گفت: در فصل گرما و سرما بناهای تاریخی باید منفض هایی برای تعبیه هوا داشته باشند. منفض های مسجد بسته شده بود و رطوبت به ستون ها و دیوارها رسیده بود. حالا این راه های تنفس برای ساختمان این مسجد با سنگ فرش بام ها ایجاد می شود.
وی در ادامه افزود: سیستمی بر بام های ساختمان ایجاد می شود که موقعیت خارج شدن رطوبت را از ساختمان در فصل های مختلف سال فراهم و از فروپاشی آن جلوگیری کند.
نقش و نگارهای پر رنگ و کاشی های معرق هفت رنگ ایوان ها و گلدسته های کاشی کاری شده حتی در نگاه شهروند هراتی نیز جالب و جذاب است.
مسجد جامع بزرگ شهر هرات قبل از اسلام در همین ساختمان موجود بوده که قدمت آن به سه هزار قبل می رسد که قبلا یک ساختمان کوچک چوبی بوده در طول تاریخ معبد آریایی های یکتا پرست بوده درسال بیست و نه هجری قمری وقتی که دین اسلام وسعت پیدا می کند به مسجد مسلمانان تبدیل می شود.
این ساختمان تا سال 4014 هجری قمری مسجد بوده اکثریت شخصیت های بزرگ جهان اسلام در این مسجد تدریس می کردند از آن جمله، «خواجه عبدالله انصاری» و «خواجه محمد تاکی» می توان اشاره کرد.
این مسجد در طول تاریخ فراز و فرودهای زیادی را به خود دیده است. چندین بار تخریب و دوباره ساخته یا ترمیم شده است.
درسال 414 هجری قمری نیمی از مسجد که غالبا با چوب پوشیده و رنگ آمیزی شده بود در آتش سوخت ولی به همت «خواجه محمد تاکی» و همکاری مردم دوباره ترمیم شد و حدود دو قرن بعد به پیشنهاد «شیخ الاسلام فخرالدین رازی» به دستور «سلطان غیاث الدین غوری» به شکل کنونی با استفاده از خشت پخته، تزئینات و کاشی های فیروزه ای بنا شد.
این مسجد تاریخی در زمینی به مساحت 46 هزارمتر مربع بنا شده است که مشتمل بر 460 گنبد، 130رواق، 444 فیل پایه، دوازده گلدسته، چهار ایوان، چهار دروازه، چهار کتیبه بزرگ مزین با آیاتی از قرآن، اشعار عرفانی عرفا و شاعران بزرگ، سه سراچه، یک منبر سنگی، کتابخانه شامل چهار هزار جلد کتاب و وضوخانه است.
مسجد هرات در زیباترین محل شهر قدیم هرات قرار گرفته است و گنجایش بیش از یک صد هزار نمازگزار را دارد.
گلدسته های مسجد که برای رساندن صدای اذان به گوش مردم ساخته شده، بین 17 تا 36 متر ارتفاع، 7 تا 10 متر قطر داشته رأس هر کدام دارای هشت رواق بوده که بام شان با کاشی فیروزه ای تزیین یافته است.
با توجه به روایات تاریخی، در سال 707 هجری «سلطان غیاث الدین کرت» آسیب هایی را که با حمله مغول ها در سال 818 هجری به مسجد رسیده بود تعمیر کرد و مدرسه «غیاثیه» در شمال مسجد جامع را بنا کرد.
بیست و پنج سال بعد در زمان فرمانروایی «ملک معزالدین کرت» بعد از افزودن تزئینات، خانقاهی برای صوفیان نیز ساخته شد. صد سال بعد در دوران زمامداری «شاهرخ میرزا» از شاهان تیموری رواق ها و دیوارهای مسجد به نقش و نگارهای رنگارنگ تزیین شد.
در قرن دهم هجری در زمان «سلطان حسین بایقرا» و وزیر او «امیرعلی شیرنوایی»، ایوان بزرگ مقصوره مجددا تعمیر و تمام جدارها و رواق های مسجد به ستون ها و سنگ های گران بها آراسته شد.
مسجد جامع در گذشته تنها یک مکان برای عبادت و نمازگزاری نبود بلکه بزرگترین مدرسه علمی و دینی نیز در همین جا قرار داشت؛ عالمان و روحانیون و عرفای بزرگی در آن زمان در این مسجد یا درس داده یا درس خوانده اند.
ایکنا